ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ

UNHCR/Pavlos Avagianos

Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης
και Κοινωνικής Αλληλεγγύης

ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΟΙ ΑΝΗΛΙΚΟΙ

ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ

Παρεμβάσεις-τομή για τα προσφυγόπουλα, αποτελούν οι ρυθμίσεις του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, που περιλαμβάνονται στο νόμο 4554/2018 με τίτλο «Ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις. Αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας. Ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων. Επιτροπεία ασυνόδευτων ανηλίκων και άλλες διατάξεις» (ΦΕΚ Α 130, 18-07-2018). Στο νόμο προβλέπεται μεταξύ άλλων ο διορισμός ενός επιτρόπου για κάθε ασυνόδευτο παιδί που βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια ενώ, για πρώτη φορά, θεσμοθετείται ο τρόπος αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του ανήλικου.

Με πρωτοβουλία της Αναπληρώτριας Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και κοινωνικής Αλληλεγγύης, Θεανούς Φωτίου, θεσπίσθηκε ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για την πλέον ευάλωτη κατηγορία προσφύγων, τα ασυνόδευτα ανήλικα – υπηκόους τρίτης χώρας, τα οποία προσπαθώντας να σωθούν από πολέμους, φτώχεια, βία, καταπίεση ή ορφάνια, φθάνουν στην Ελλάδα.

Η ελληνική πολιτεία, έχοντας ως μέριμνα την προστασία των ασυνόδευτων ανήλικων πολιτών τρίτων χωρών από ενδεχόμενο κίνδυνο κακοποίησης, παραμέλησης, βίας, εκμετάλλευσης και εμπορίας, προβλέπει στο νόμο, το διορισμό ενός επιτρόπου για κάθε ασυνόδευτο ανήλικο που βρίσκεται στην ελληνική επικράτεια, ο οποίος έχει ως καθήκον να διασφαλίζει το βέλτιστο συμφέρον και τη συνολική ευημερία του παιδιού.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο αποτελεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα προστασίας των παιδιών που στερούνται προσωρινά ή οριστικά το οικογενειακό τους περιβάλλον και το οποίο, ταυτοχρόνως, θέτει το παιδί στο επίκεντρο, είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με το θεσμό της επιτροπείας.

Οι αρμοδιότητες του Επιτρόπου

Θεσμοθετούνται οι ακόλουθες ρυθμίσεις:

1. Ορίζεται ως όργανο της επιτροπείας ο κατά τόπον αρμόδιος Εισαγγελέας Ανηλίκων ή, όπου δεν υπάρχει, ο κατά τόπον αρμόδιος Εισαγγελέας Πλημμελειοδικών.

2. Καθορίζονται με ακρίβεια οι αρμοδιότητες του επιτρόπου.

3. Συστήνεται και καθορίζεται η λειτουργία Εποπτικού Συμβουλίου Επιτροπείας Ασυνόδευτων Ανηλίκων.

4. Ιδρύεται Διεύθυνση Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης.

5. Δημιουργείται Μητρώο Κέντρων Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων.

6. Προβλέπεται να εγγράφονται στο Μητρώο Επιτρόπων επαγγελματίες που διαθέτουν τα κατάλληλα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, όπως η επαγγελματική εκπαίδευση και εμπειρογνωμοσύνη, οι γλωσσικές δεξιότητες κ.ά.

7. Καθιερώνεται διαδικασία για την αξιολόγηση του βέλτιστου συμφέροντος του ασυνόδευτου ανηλίκου.

8. Ανατίθεται το καθήκον επιτροπείας αποκλειστικά σε φυσικά πρόσωπα.

9. Δίνεται η δυνατότητα διαβίωσης των ανηλίκων σε μονάδες ημιαυτόνομης διαβίωσης.

10. Δύναται να ανατίθεται η διαβίωση και η φροντίδα του ανηλίκου σε ανάδοχους γονείς, σύμφωνα με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας.

Θεμελιώδεις αρχές

Σύμφωνα με το νέο νόμο, οι θεμελιώδεις αρχές που διέπουν τις προτεινόμενες διατάξεις και οι οποίες οφείλουν να γίνονται σεβαστές από την πλευρά των αρχών, των επιτρόπων αλλά και εν γένει όλων των εμπλεκομένων οργάνων, είναι οι ακόλουθες:

1. Απαγόρευση των διακρίσεων, που επιβάλλει την παροχή ίσης προστασίας για όλα τα παιδιά εντός της ελληνικής επικράτειας, ανεξαρτήτως του τόπου διαμονής τους.

2. Ανεξαρτησία και αμεροληψία, που επιτυγχάνονται διά του αποκλεισμού οργανισμών και ιδρυμάτων από την άσκηση καθηκόντων επιτροπείας.

3. Διασφάλιση της ποιότητας, με την πρόβλεψη της υποχρεωτικής ύπαρξης στο πρόσωπο του επιτρόπου κατάλληλων επαγγελματικών προσόντων, γνώσεων και δεξιοτήτων, με την πρόβλεψη κατάλληλης αρχικής και συνεχούς κατάρτισης από τις αρμόδιες αρχές.

4. Βιωσιμότητα, διά των επαρκών ανθρώπινων και χρηματοδοτικών πόρων, που το κράτος οφείλει να διαθέτει για τη λειτουργία του συστήματος επιτροπείας.

5. Συμμετοχή του παιδιού, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα παιδιά λαμβάνουν με τρόπο κατανοητό για εκείνα, κατάλληλη πληροφόρηση σχετικά με το πεδίο εφαρμογής του καθεστώτος επιτροπείας και σχετικά με όλες τις διαθέσιμες υπηρεσίες που μπορούν να τους παράσχουν συνδρομή.

Στο νόμο προβλέπονται ειδικότερες διατυπώσεις που αφορούν τη δυνατότητα διαβίωσης του ανηλίκου με τρίτους, είτε σε κατάλληλο κέντρο φιλοξενίας είτε σε κατάλληλη μονάδα ημιαυτόνομης διαβίωσης είτε και με ανάδοχους γονείς, ενώ, τέλος, για πρώτη φορά, θεσμοθετείται ο τρόπος αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου και η έκταση της ευθύνης για τις ενέργειες του επαγγελματία επιτρόπου.

Τρία Μητρώα

Προβλέπεται η σύσταση Διεύθυνσης Προστασίας του συστήματος επαγγελματικής επιτροπείας και θεσμοθετείται η τήρηση τριών Μητρώων, του Μητρώου Ασυνόδευτων Ανηλίκων, του Μητρώου Επαγγελματιών Επιτρόπων και ενός νέου, του Μητρώου Κέντρων Φιλοξενίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων.

Επίσης προβλέπεται η Ένταξη στα Προγράμματα Οικονομικής Ενίσχυσης ΑμεΑ των πολιτών τρίτων χωρών που είναι κάτοχοι αδειών διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, ενώ ψηφίστηκε διάταξη για τη διάθεση και κατανομή των καθαρών εσόδων του Ειδικού Κρατικού (Πρωτοχρονιάτικου) Λαχείου Κοινωνικής Αντίληψης για κοινωνικές πολιτικές.

Ακόμη προβλέπεται σαφής διαδικασία για την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας που περιήλθε από το Υπουργείο Υγείας στο Υπουργείο Εργασίας, αποκλειστικά και μόνο για προνοιακούς ή κοινωφελείς σκοπούς.

Τέλος, αναμορφώνεται η θεσμική αποστολή του ΕΚΚΑ προκειμένου να ανταποκριθεί στις νέες αρμοδιότητες που αναλαμβάνει όπως για την υλοποίηση του νόμου αναδοχής-υιοθεσίας και την ειδική επιτροπεία ασυνόδευτων προσφυγόπουλων για ψυχοκοινωνική στήριξη ευπαθών κοινωνικών ομάδων καθώς και την γνωμοδότηση του ΕΚΚΑ σε θέματα κοινωνικής πολιτικής.

Για όλους τους παραπάνω λόγους αυξάνεται ο αριθμός των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου από επτά σε έντεκα.